آنتروپیک و هوش مصنوعی

وجدان راحت سیلیکون ولی؛

نقش هوش مصنوعی در بمباران ایران

نویسنده: Félix Tréguer

 برگردان: شهباز نخعي 

مثل نمایش گینیول*، داستان سرایی سیلیکون ولی سناریویی چرخشی می یابد. صنعت هوش مصنوعی (IA) درباره خطراتی که محصولاتش برای بشریت دارد هشدار می دهد و، به طور همزمان، راه حل هایی اخلاقی عرضه می کند. موسسه آنتروپیک(Anthropic)، در درگیری ای که اخیرا آن را به رودررویی با پنتاگون واداشته، این راهبرد را به حد کمال رسانده است.

دنیای آزاد قهرمان تازه ای یافته است. نام آن؟ داریو آمودئی مدیر موسسه آنتروپیک، که رقیب اصلی «اوپن اِی آی» در بازار هوش مصنوعی است. با باور به سرخط های بزرگ مطبوعات بین المللی، او تجسم مقاومت دربرابر انحراف فاشیستی دولت آمریکا است. آیا آنتروپیک، «این موسسه دانش بنیان هوش مصنوعی که جسارت خلاف میل دونالد ترامپ حرف زدن را داشته» (لو موند، ۱۱ فوریه ۲۰۲۶) و از تسلیم دربرابر فرمان پنتاگون سرپیچی کرده [به صورت یک سرمشق درنخواهد آمد]. نمونه ای که «موضع گیری شجاعانه آن دولت ترامپ را خشمگین کرده است» (نشریه فورچون، ۲۱ فوریه ۲۰۲۶). از زمان بازگشت ترامپ میلیاردر به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، اتحاد همواره علنی بین صنایع رقومی و رییس جمهوری آمریکا در یک محفل به‌ظاهر لیبرال ایجاد ناراحتی کرده بود. اما، هرچه که پایان خوب داشته باشد خوب است: آنتروپیک با تحمیل «خطوط قرمز» خود به حکومت و ارتش، به ارزش و اعتبار این بخش حیاتی تازه بخشید.

به واقعیت ها بازگردیم. در ژوییه ۲۰۲۵، آنتروپیک قرارداد دوساله ای به مبلغ ۲۰۰ میلیون دلار با وزارت جنگ آمریکا امضاء کرد. به این ترتیب، این موسسه به صورت اولین مستقر کننده یک مدل زبانی بزرگ (Large Language Model) یا (LLM) در شبکه های طبقه بندی شده پنتاگون درآمد. محصول اصلی آن که «کلود»( Claude) نامیده شده بود روی «بیگ دیتا»ی تأمین شده توسط موسسه «پالانتیر»( Palantir) عمل می کرد که مجموعه آن روی زیرساخت «فوق العاده محرمانه»ای قرار داشت که به وسیله آمازون ساخته شده بود (۱). اینها درحالی بود که موسسه آنتروپیک از زمان تأسیس خود در سال ۲۰۲۱، «اخلاق مداری» را مبنای اعتبار خود قرار داده بود. به این ترتیب، این موسسه دو محدوددیت تعیین کرده بود که در آن زمان به نظر می رسید توسط ارتش پذیرفته شده است: این که از هوش مصنوعی اش در چهارچوب تجسس عمومی شهروندان آمریکایی استفاده نشود و این که از آن برای هدایت سلاح های کاملا مستقل، یعنی بدون نظارت انسانی، بهره گرفته نشود.

اما، بعدا ترامپ یک فرمان ریاست جمهوری صادر کرد که هدف آن « جلوگیری از کاربرد هوش مصنوعی woke » در نهاد های دولتی بود. متنی که در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵ به صورت بخشنامه ای درآمد که از نهادهای فدرال می خواست در قراردادهای خود با (LLM)، درصورتی که آنها حاوی «انحراف های ایدیولوژیک» باشند، بازنگری نمایند (۲). در فوریه گذشته، پنتاگون آشکارا خواهان آن شد که آنتروپیک محدودیت های اِعمال شده خود را لغو کند تا به همه اپلیکیشن هایی که توسط ارتش قانونی شناخته می شود مجوز داده شود، کاری که این موسسه از انجام آن سرباز زد. ساعت ۱۷ و یک دقیقه اخطار پنتاگون بدون حصول توافق منقضی شد و دونالد ترامپ دستور لغو قراردادهای نهادهای فدرال با آنتروپیک را داد، درحالی که پیت هگزت، وزیر جنگ این موسسه را «خطری برای زنجیره تدارکات امنیت ملی» خواند، چیزی که تا آن زمان خاص مشتی از شرکت های خارجی مانند «هوآوی» بود و باعث شد که آنتروپیک از قراردادهای سودمندی محروم شود.

این اختلاف باعث یک رشته رویدادها شد: این که یک موسسه نوپای سیلیکون ولی مانع از استفاده بدخواهانه از مدل هوش مصنوعی خود شده و یک رییس کل شرکت (PDG)، شجاعانه به دفاع از موضع خود بپردازد، موجب خشم ترامپ و همکارانش شد. با این حال، به رغم ظواهر، عملکرد آنتروپیک با ادعای انسان دوستانه ای که می کند مغایرت دارد.

مصالحه دستخوش خطر

مشارکت آنتروپیک با موسسه پالانتیر در چارچوب قرارداد با پنتاگون، که درست چند روز بعد از تجدید انتخاب ترامپ در نوامبر ۲۰۲۴ صورت گرفت (۳)، به خوبی این امر[ادعای دوستی ظاهری] را عیان می‌کند. این موسسه که در سال ۲۰۲۳ تأسیس شده و از آغاز توسط «این- کیو- تل» - یک صندوق سرمایه گذاری خطر‌پذیر «سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا» (سیا) کمک شده، فعالیت اصلی اش در زمینه تجسس در احوال مردم است. به عنوان نمونه، این موسسه به دستگاه های مهاجرت و گمرک (ICE) خدمات فنی اساسی برای گسترش عملیات عرضه می کند. هنگامی که در سال ۲۰۱۸، کارکنان گوگل علیه مشارکت موسسه خود در « پروژه ماون» پنتاگون برای یادگیری ماشین (machine learning) تظاهرات کردند، پالانتیر که دغدغه ای درمورد این گونه کارها ندارد، قراردادهای بزرگی به دست آورد. آلکساندر کاپ، بنیانگذار مشترک و رییس کل آن بیهوده کوشید خود را یک فرد بسیار مترقی معرفی کند و از «برتری ارزش های غربی» حمایت نمود و از بینش امپریالیستی از روابط بین المللی و نیز توسعه سلاح های مستقل هواداری کرد. پیتر تی یل، بنیانگذار مشترک دیگر، پیشرو بزرگ سرمایه گذاری خطرپذیر در سیلیکون ولی، آشکارا مخالف دموکراسی و حامی سرسخت دونالد ترامپ است. به این ترتیب، تناقضی اساسی بین آنتروپیک که اصولش مخالف پنتاگون و همکاری با موسسه ای که مظهر تخطی از آنهاست، وجود دارد.

زمانی که نرم افزارهای توسعه یافته توسط پالانتیر به حساب ارتش آمریکا تولید شد، به نظر رسید که «کلود» (Claude) به سرعت خود را به عنوان وجه اشتراکی ممتاز برای فرماندهی نظامی درآورده است. به لطف هوش مصنوعی آنتروپیک، تحلیلگران از طریق سنجش افکار، با پرسش هایی به زبان طبیعی توانستند بازی های گسترده داده های ناشی از تصویرهای ضبط شده توسط ماهواره ها یا پهپادها، اطلاعات از مبدأ الکترومغناطیس، داده های به دست آمده از « اینترنت» یا گزارش های مختلف و متفاوت را تجزیه و تحلیل کنند. «کلود» متن ها را خلاصه می کرد و تجزیه و تحلیل هایی پیشنهاد می نمود. به عنوان نمونه، هدف هایی نظامی را مشخص نموده و انها را برحسب اهمیت راهبردی طبقه بندی می کرد و بهترین سامانه های تسلیحاتی مناسب برای حملاتی را در رایانشی بی‌درنگ یشنهاد می کرد و حتی استدلال های قضایی برای توجیه قانونی بودن آنها را نیز تدارک می دید.

از ماه ژانویه، مطبوعات شایعاتی درباره استفاده از «کلود» در عملیات منجر به ربودن نیکولاس مادورو در ونزوئلا منتشر می کردند. اما این جنگ درگرفته علیه حکومت ایران در ۲۸ فوریه – فردای انقضای اخطاری که آنتروپیک هدف آن شد- بود که برای نخستین بار پنتاگون امکان یافت به سنگینی روی «چت بات» (chatbot) آنتروپیک تکیه کند تا کارزار بمباران ها را گسترش داده و منتظر آن بماند که یک دستگاه جایگزین بتواند جای آن را بگیرد. همانند سامانه های هوش مصنوعی به کار برده شده توسط ارتش اسراییل و به کار رفته در جنگ غزه (۴)، یا آن که چین و دیگر کشورها در ارتش های خود به کار می گیرند، جفت شدن «کلود» با پایگاه های پالانتیر «زنجیره آدمکشی» را تسریع کرد. چیزی که در زبان نظامی در زمان برگزاری یک کنفرانس در ۱۲ مارس گذشته به آن «زنجیره کشتار» (kill chain) گفته شد.

چاد واهلکیست، یکی از کارکنان پالانتیر آماری درباره جنگ در ایران نقل می کند: «معمولا، دوهزار افسر اطلاعاتی می کوشند کار هدف گیری و تجزیه و تحلیل داده ها را انجام دهند. اکنون ۲۰ افسر اطلاعاتی این کار را می کنند و این روند کاهشی ادامه هم دارد (۵)». استفاده از هوش مصنوعی برای تجزیه و تحلیل اتوماتیک تصویرهای هوایی این امکان را ایجاد کرده که تعداد هدف های تعیین شده در هر روز از ۱۰۰ به ۱۰۰۰ افزایش یابد. اکنون تجمیع LLM به این سیستم ها این امکان را به وجود می اورد که این تعداد به ۵ هزار هدف در روز برسد (۶). در این زمینه، آنتروپیک محدودیتی برای شریک هایش قائل نمی شود... در ورای مسئله سلاح های مستقل، کاربرد هوش مصنوعی برای گسترده تر کردن عملیات نظامی، مسائل قضایی، اخلاقی و سیاسی بسیاری را مطرح می کند که درحال حاضر ستادهای بزرگ و کارگزاران آنها از پاسخگویی به آنها طفره می روند.

محدودیت دیگری که داریو آمودیی از پنتاگون درخواست می کند، ممنوعیت استفاده از «کلود» برای تجزیه و تحلیل اطلاعات شخصی آمریکایی هایی است ، اطلاعاتی که توسط توسط نهادهای نظامی از واسطه های فروش داده ها خریداری می شوند. اعم از این که اطلاعات در مورد سابقه تعیین محل، یا جابجایی داده های مربوط به سلامت یا اطلاعات مالی باشد، اپلیکیشن های تلفن هوشمند درواقع نقشی کلیدی در تجسس های دولتی دارند. اما، نفی باصطلاح «شجاعانه» آنتروپیک هم محدود و هم گزینشی است. به ‌نظر نمی‌رسد استفاده از این سیستم ها برای گسترده تر کردن تجسس غیرآمریکایی ها، که خلاف حقوق بین المللی است، این شرکت را بیش از ربایش برنامه های تجسس خارجی «آژانس امنیت ملی» (NSA) برای هدف قرار دادن شهروندان آمریکایی نگران کرده باشد، در هرسال تعداد ۲۰۰ هزار درخواست از این نوع وجود دارد.

پس از کنار گذاشته شدن آنتروپیک از قراردادهای دولتی، رقیب آن «اوپن اِی آی» اعلام کرد که با پنتاگون به توافقی دست یافته است. سام آلتمن، مدیر آن، رودررو با اعتراض ها اعلام کرد که «چت جی پی تی» نمی تواند «با قصد برای هدف های تجسس ملی افراد و اتباع آمریکایی» مورد استفاده قرار گیرد. این امر محدود به مواردی خواهد بود که موضوع برسر «خرید یا استفاده اطلاعات شخصی یا احراز هویت های به دست آمده در حوزه تجاری باشد» (۷). ممکن است این عبارت پردازی بیشتر از انچه که آنتروپیک اعلام کرده بود خوشایند پنتاگون باشد، اما به زحمت می توان در آن تفاوتی قائل شد.

در واقعیت، این زورآزمایی برای نشان دادن وجود اختلافی بین دولت و سیلیکون ولی است که یادآور نقش بازی کردن در فردای افشاگری‌های ادوارد اسنودن در سال ۲۰۱۳ درمورد تجسس رقومی «آژانس امنیت ملی» (NSA) است. موسسه هایی مانند گوگل، اپل، مایکروسافت و همتاهایشان، گیر افتاده بین گاز انبر همکاری امنیتی از یک سو و هزینه چنین مشارکتی از سوی دیگر، دست به بازی «مقاومت کردن» می زنند. آنها به راه حل های رمزگذاری رقومی با هدف حفاظت بهتر از زندگی خصوصی کاربران متوسل می‌شوند و تاکید بر «حاکمیت رقومی» را نزد مشتریان بزرگ خارجی خود عنوان نموده و وانمود می کنند که به خواست های آژانس امنیت ملی تن نمی دهند. آنها در واشنگتن کارزارهایی را برای چهارچوب بندی بهتر اطلاعات سازماندهی کرده اند. اما، در پس حرف زدن از حقوق انسانی، موضوع برسر این نیز هست که به خصوص به کارکنان و کاربرانشان اطمینان دهند که علی‌رغم وجود مستنداتی درباره مشارکت با دستگاه امنیتی آمریکا، از این‌کار امتناع می‌کنند . با انجام این کار، آنها می توانند تا حد زیادی کارکنان خود را آرام نموده، همکاری با دستگاه های امنیتی را ادامه داده و سهم خود در بازار بین المللی را تثبیت کنند و سرانجام زیرساخت های اساسی تجسس قدرت ایالات متحده را تحکیم کنند.

یک پیروزی تجاری

به نظر می رسد که امروز آنتروپیک و دولت ترامپ با سازی مشابه می رقصند. آنتروپیک با ایفای نقش «پلیس خوب» و هواداری از ارزش های آزادی، از قدرت نرم آمریکایی خود، که در ماه های اخیر تضعیف شده بود، حفاظت نموده و موقعیت تجاری خود را تقویت می نماید. درآمدهای آنتروپیک، که ۸۰ درصد آن از بخش خصوصی است، و مشتریانش از جمله مردم عادی نسبت به این عملیات شگفت انگیز بازاریابی بی تفاوت نبوده اند. این امر درحدی بوده که کارکنانی که در طول درگیری با پنتاگون مورد پرسش قرار گرفته اند، غالبا درمورد برتری نوع عملکرد خود در مقایسه با رقبا تعریف و تمجید کرده اند. به این ترتیب، «کلود» به صورت حد اعلای طبقه بندی داده ها در جایگاه اول قرار گرفته و رقم گردش مالی آن در طول نخستین ۳ ماهه سال ۲۰۲۶، ۳ برابر شده و از ۳۹ میلیارد دلار فراتر رفته است. در مقام مقایسه، ازدست دادن ۲۰۰ میلیون دلار قرارداد پنتاگون نسبت به این افزایش رقمی تقریبا ناچیز است. همچنین، اعتبار موسسه نیز در میان کارکنان بخش فناوری در زمانی بهتر شده که شکار و جذب بهترین پژوهشگران در هوش مصنوعی به بالاترین حد رسیده است. سرمایه گذاران هم به نظر نمی آید که دچار نگرانی شده باشند: صندوق هایی مانند جی آی سی (GIC) (سنگاپور)، ام جی ایکس (امارات متحده عربی) یا «فاندرز فاند»( Founders Fund) تحت مدیریت آقای تی یل در ماه فوریه موفق به جذب پول هایی در سطح تاریخی ۳۰ میلیارد دلار برای آنتروپیک درست در زمانی شدند که نزاع با پنتاگون گسترش می یافت. این تغییر ساده در ترکیب سرمایه گذاری درست در زمانی بود که آنتروپیک و اوپن اِی آی در صدد آماده سازی خود برای ورود به بورس بودند.

در سوی دولت آمریکا، فعلا از به کارگیری ابزارهای قضایی الزام آورتر مانند «قانون حفاظت دفاعی»، که موسسه را وادار به همکاری می کند، صرفنظر شده است. موضوع اساسی جای دیگری است: مدل های آمریکایی همواره سهم شیر(اصلی) را در بازار جهانی برای خود می خواهند. منابع عظیم داده های ذخیره شده در زیرساخت های آمازون، گوگل یا مایکروسافت، ضامن برتری عموسام هستند.

………………….

*این اصطلاح به طور کنایه‌آمیز، به تئاتر عروسکی کمیکی اشاره دارد که در آن گینول شخصیت اصلی است و به همراه گنافرون و مدلون، سه‌گانه‌ی تکرارشونده‌ی را در رپرتوار کلاسیک تشکیل می‌دهند.

０-       مقاله‌های « کودتای فناوری اقتدارگرا»، لومود دیپلماتیک نوامبر ۲۰۲۵ https://ir.mondediplo.com/2025/11/article5529.html

１-        و « استقلال ملی به مثابه محصولی ساخت آمریکا »، لومود دیپلماتیک دسامبر ۲۰۲۵ https://ir.mondediplo.com/2025/12/article5549

２-       .html

۲- « Memorandum on increasing public trust in artificial intelligence through unbiased AI principles » (PDF), Maison blanche, 11 décembre 2025.

۳- « Anthropic and Palantir partner to bring Claude AI models to AWS for US government intelligence and defense operations », Palantir, 7 novembre 2025.

۴- Ben Reiff, « Inside Israel’s deal with Google and Amazon », +972 magazine, 29 octobre 2025.

۵- Johnson O’Ryan, « Pentagon praises Palantir tech for battlefield strike speed », The Register, 13 mars 2026.

۶- Katrina Manson, « Omniscience, omnipresence and omnipotence : Meet the gods of AI warfare », Wired, 23 mars 2026.

۷- Cade Metz et Julian E. Barnes, « OpenAI amends AI deal with the Pentagon », The New York Times, 3 mars 2026.

Félix Tréguer

پژوهشگر، عضو موسسه تربيع نت(La Quadrature du Net)،

نويسنده کتاب «ارمانشهر شکست خورده، يک ضدتاريخ اينترنت، قرن پانزدهم- قرن بيست و يکم»، نشر فايار، پاريس، ٢٠١٩.

برگرفته از:«لوموند دیپلماتیک»

https://ir.mondediplo.com/2026/05/article5708