تحولات سریع  در  شرایط بسیار بحرانی  ایران

هوشنگ نورائی (ایوب حسین بر)

رژیم جمهوری اسلامی با کشتار بسیار گسترده  و وحشتناک خود، که بنا به بعضی از گزارشات  حقوق بشری تعداد جانباختگان این دور از اعتراضات گسترده، به چندین هزار  نفر همراه با هزاران مجروح و چندین ده هزار  بازداشتی می رسد، هنوز  ادعای پیروزی می کند و خامنه ای این دیکتاتور خون آشام بازهم سرمست  و طلبکار است. این در حالی است که رژیم عمدا همه ارتباطات را بشدت محدود کرده است و امکان راست آزمائی شرایط اسفناک زندگی و میزان دقیقتر جانباختگان، مجروحان و دستگیرشدگان  وجود ندارد.

رژیم مشروعیت خود را در میان مردم از قبل از دست داده بود و مقدسات آن بوسیله مردم  از قبل لجن مال شده بود. این دور از اعتراضات هرچند تفاوت هائی با اعتراضات گذشته  داشت رشته های جدا ناپذیری با اعتراضات گذشته  دارد، کمترین جائی  برای ادعای مشروعیت خواهی چه در داخل و چه در خارح  برای رژیم باقی نگذاشت. در همان حال  در نتیجه تحولات  سالهای اخیر در خاورمیانه  و بحران های اقتصادی در کشور، رژیم بشدت ضعیف شده است ولی این هم روشن شد که از دست دادن مشروعیت با سقوط رژیم یکسان نیست.

امکان یک تغییر سیاسی چه در اثر حملات و دخالت های نظامی بشدت نامطلوب   خارجی که چندان محتمل نیست،  و چه  با احتمال بیشتر از طریق زد و بندهای داخلی و یا ترکیبی از هر دو  طیف وجود  وجود دارد. حمله نظامی خارجی خود به خود حاکمیت سیاسی  را از کار نمی اندازد مگر آنکه با بخشی از حاکمیت، بویژه دستگاه نظامی- امنیتی توافق پشت پرده  بوجود آمده باشد. یا اینکه حمله نظامی خارجی موجب  گسترش بمراتب بیشتر اعتراضات انقلابی از پائین بشود، و بتواند در بالا و بویژه در میان نیروهای سرکوب و امنیتی و نیز دیپلماتیک(مثلا پناهنده شدن سفرا در خارج) شکاف بوجود آورد و یک حاکمیت مردمی در مقابل حاکمیت موجود رشد کند( ایجاد حاکمیت دو گانه).

در شرایط انقلابی، برای هموار کردن راه برای دموکراسی، هسته مرکزی حاکمیت مورد اعتماد از پائین را زندانیان سیاسی و فعالان برجسته ایران در تشکل های مستقل،  می توانند تسکیل دهند تا  نقش  یک دولت موقت دوران گذار را بازی کنند.  این نیرو ها  بیش از همه اهمیت دموکراسی  و آزادی را درک می کنند و امتحان خود را در پروسه مبارزاتی طولانی داده اند.

امکان دخاات نظامی ترمپ  و حامیان اسرائیلی اوهم با وجود ملغمه گیج کننده ای از تهدید ها،  ادعاها و بلوف های خودستایانه، و دادن چراغ سبز به رژیم برای رسیدن به سازش، و در همان حال آمیخته با نگرانی و تردید، هنوز  وجود دارد.   و این هم  غیر قابل انکار است که با  توجه به مصیبت  های بسیار گسترده معیشتی و کشتارهای وحشتناک رژیم،  بخش مهمی از جمعیت  از چنین دخالتی بدون در نظر داشتن نیات ترمپ  و چشم انداز آینده استقبال کنندـ

اما با دخالت نظامی از بیرون،  چشم انداز آینده کشور هم احتمالا بهتر از آن چیزی نباشد  که در کشور های دیگر  همچون لیبی، عراق و سوریه  شاهد آن بوده ایم. این هم روشن است که  تمایلات  نژادی- قومی رضا پهلوی و طرفدارنش و بهمین صورت سیاست های آشکار سلطه جویانه و توسعه طلبانه  (امپریالیستی) دونالد   ترمپ و نتانیاهو ( چه در حمایت آشکار از رضا پهلوی باشد و چه نباشد)  در جهت رشد دموکراسی، آزادی و پولورالیسم و نفی تبعیض و رسیدن به رفاه عمومی و محیط زیست سالم نیست و از این جهت امکان پیدایش یک دیکتاتوری دیگر و تداوم فساد و رانت خواری بسیار زیاد است.

رضا پهلوی که بصورت بسیار غیر مترقبه ای، عمدتا بوسیله رسانه های بین المللی ،در ظرف چند روز چهره اش مقدس و در «ماه » دیده شد، چه در جنبش «زن، زندگی، آزادی» و چه اعتراضات کنونی ، همواره تلاش کرده است فضا را از تمام تشکلات و چهره های مبارز و مخالف در داخل و خارج با حمایت  بسیار روشن شبکه "ایران انترنشنال" تصفیه کند تا تنها یک نفر در میدان جولان بدهد. نبود و یا عمدا طرح نکردن  شعارهای اساسی «زندانی سیاسی آزاد باید کردد»، «زن، زندگی، آزادی»، «نه به دیکتاتور چه شاه باشد چه رهبر» و شعارهای مرتبط به عدالت و برابری، همه بیانگر یک سیاست بوده است که شکل گیری یک آلترناتیو دموکراتیک در مقابل سلطنت طلبی رضا پهلوی سد شود. میراث گذشته خط سلطنت و شعارهای بشدت سرکوب گرانه سلطنت طلبان بر ضد مخالفان و تقدیس شکنجه گران دوران شاه  تنها یاد آور دیکتاتوری و سلطه طلبی گذشته است.

صرف نظر از سناریو محتمل  قدرت گیری نیرو های ارتجاعی  و ضد دموکراتیک  که خارج از اراده  نیروهای مترقی می تواند رخ بدهد،   باید تلاش کرد   از هر فضائی که  بوجود می آید استفاده کرد تا تشکل ها و نهادهای  سیاسی و مدنی مستقل   و رسانه های  آزاد رشد کنند و امکان تجمعات آزاد بوجود بیاید تا  بدینوسیله در مفابل  رشد هر نوع دیکتاتوری که امکان پیدایش آن بسیار زیاد شده  است مقاومت کرد.

ائتلاف وسیع و گسترده نیروهای مترقی با درک خصلت نسبی انترسکشنال جنبش های احتماعی   اهمیت نقش زنان، کارگران، معلمان، دانشجویان، بازنشستگان، کادر های درمانی و پرستاران و همینطور اقلیت های دینی و اقوام/ ملیت ها   و طرفداران محیط زیست،  می تواند مانع اساسی بر علیه ستمگری و تبعیض و بی عدالتی و نابرابری باشد.

در این میان بنظرم اگرهمه  نیروهای دموکرات و چپ و منجمله  سوسیالیست های دموکراتیک ‌(از دموکراسی با همه نقایی که ممکن است داشته باشد و دارد نباید چشم پوشید) در شرایط بحران فراگیر اقتصادی و محیط زیستی با نگاهی  باز و غیر سکتاریستی به مسائل نگاه کنند،  می توانند رشد کرده و   نقش موثری در آینده کشور بازی کنند.

لندن  ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶